AMI32 / Emulacja Amigi na PC

Poniżej przedstawiona jest tabelka z wykazem prędkości emulowania Amigi pod Pc. Emulatory były testowane programem SysInfo 3.24 na komputerze z: AMD Duron 1000MHz i Riva TNT 16 Mb.

Ustawinia zależne od danej serii:
WinUae 0.6.9 - Adjustable between CPU and chipset = 1 (takia konfiguracja znajduje się w ustawieniach CPU)
WinUae 0.8.8 - Adjustable between CPU and chipset = 1
WinUae <0.8.14 - Fasted possible..., gdyż przy Adjustable between CPU and chipset = 1; prędkość będzie stała dla pozostałych emulatorów [Dhrystones=4172 i Mips=4.35], bez technologii JIT.

Parametry ogólne:
Fellow - ECS, Full Screen 800x600, MC68030 28MHz, Rom 3.0, Fast Ram 8 Mb
WinUae - AGA, Full Screen 800x600, MC68020/68881, Rom 3.0, Fast Ram 8 Mb, Sound 22K Stereo 16-bitów.

Emulator	Dhrystones [Mips]	Grafika	Wykres
Fellow 0.3.2a	4180 [4.36]	OCS
Fellow 0.3.3	3920 [4.09]	ECS
Fellow 0.3.5	3921 [4.09]	ECS
Fellow 0.3.6r1	3921 [4.09]	ECS
UaeDos 0.7.5b	1023 [1.06]	AGA
UaeDos 0.7.5d	1022 [1.06]	AGA
WinUae 0.6.9r12	18594 [19.40]	ECS
WinUae 0.6.9r13 b7	14077 [14.69]	ECS
WinUae 0.6.9r13 b9	16286 [17.00]	ECS
WinUae 0.8.8r5	18877 [19.70]	AGA
WinUae 0.8.8r7	18953 [19.78]	AGA
WinUae 0.8.8r8	18448 [19.25]	AGA
WinUae 0.8.14r3	13553 [14.14]	AGA
WinUae 0.8.14r4 b1 K	2496 [2.60]	AGA
WinUae 0.8.15r1 b7	7211 [7.52]	AGA
WinUae 0.8.15r3	11253 [11.74]	AGA
WinUae 0.8.16r1	10968 [11.44]	AGA
WinUae 0.8.16r2	10850 [11.32]	AGA
WinUae 0.8.16r3	5728 [5.97]	AGA
WinUae 0.8.16r4	11146 [11.63]	AGA
WinUae 0.8.17r3	11199 [11.68]	AGA
WinUae 0.8.21r4	11514 [12.01]	AGA
WinUae 0.8.22r1	990 [1.03]	AGA
WinFellow 0.4.2	1582 [1.65]	ECS
WinFellow 0.4.3	1582 [1.65]	ECS
WinUae z JIT	<77543 [<90.11]	AGA

Wszystko zależy od posiadanej wersji emulatora (np.WinUAE), Windows'a i komputera, głównie procesora. Tak więc starsza wersja WinUAE 0.8.8.x najlepiej działa na Win9x i gdy jeszcze ma się nie za mocny procesor (przykładowo 500MHz), oczywiście im mocniejszy tym lepiej. Gdy ten sam emulator uruchomi się na Windows'ie typu NT zwolnienie może sięgać 2x. Natomist mając do dyspozycji mocniejszy sprzęt (>1000MHz) i najnowszy WinUAE (0.8.24...) to może okazać się, że do działania niezbędny jest Windows typu NT (W2K, Xp), dlatego że wymagają tego niektóre opcje emulatora jak: obsługa napędu CD, partycji Amithlona lub dysku twardego Amigi, może się także okazać że najnowsza odsłona WinUAE nie uruchomi się na Win9x.

Po wielu testach okazuje się, że prędkość z włączonym JIT (Just In Time compiler) jest tylko trochę szybsza od emulatora WinUae 0.8.8r8 - mimo że w JIT wrtości przedstawione przez SysInfo są kilka razy większe od wersji 0.8.8r8.

WinUae z serii Kaillera nie różni się zbytnio funkcjami od emulatora WinUae 0.8.8r8, rozbudowano go Klienta FTP (?) i jest znacznie wolniejszy od poprzedników.

Najbardziej popularnym emulatorem jest WinUae, który wciąż jest ulepszany. Najbardziej rozpowszechnioną wersją na słabsze blaszaki jest WinUae 0.8.8r8, która cieszy się największym powodzeniem w śród osób emulujących Amigę na Pc, gdyż posiada dobre osiągi (AGA, MC68020/68881, Picasso96) na słabszych komputerach i lepszą stabilność w porównaniu do większości wersji. Należy dodać, że ten emulator także posiada pewne niedociągnięcia: blokada dysku HDF w przypadku błędu walidacji (dodatkowe informacje w działe Garść pomocy), wyłączanie się WinUae oraz problemy z kolizją duszków. Ze względu na nienajlepszą emulację gier poleca się go głównie do obsługi różnego rodzaju użytków.
Najnowszą wersje emulatora WinUae można ściągnąć ze strony autora: www.winuae.net .Aktualnie emulator ten doszedł do takiego poziomu, że dokładniej i sprawniej emuluje system Amigi. Przykładowo możliwe jest nawet uruchomienie procesora 040, sprzętowa obsługa CD-Rom'u oraz możliwość uruchomienia dysku twardego sformatowanego na Amidze. Do prawidłowego działania niektórych opcji WinUae potrzebny jest Windows 2000 lub Xp.

Amithlon jest bardzo interesującym emulatorem pod względem działania, gdyż przeobraża komputer PC w Amigę, wykorzystując jego zasoby. Dzięki temu jest szybkim emulatorem. Piętą Ahillesową są wymagania sprzętowe PC, by móc w pełni korzystać z Amithlona - oprogramowanie emulatora zawiera w sobie sterowniki do nielicznych urządzeń jak: krty graficzne (RivaTNT, GForce2, Matrox i po aktualizacji GForce3), dźwiękowe (Codek'97 i SB128), sieciowe (Realtek)... Na nie obsługiwanych kartach graficznych sytuacja z wyświetleniem obrazu może wyglądać tak, że będzie to grafika z 16 lub 256 kolorami. Aktualnie w internecie można znaleść poprawki do tego emulatora, które umożliwiają obsługę większości nowych kart graficznych, jak G-Force (4MX, FX), szkoda że nie do Radeonów. Co do samej emulacji, Amithlon rzeczywiście jest szybki, ale dlatego że Workbench działa pod kartą graficzną z PC. Oprogramowanie z Amigi będzie działać tylko takie, które kożysta z karty graficznej. Dodatkowym utrudnieniem, dla większości osób może być problem utworzenia specjalnej partycji, którą wymaga Amithlon do działania. Aby uruchomić stare gry dyskietkowe, trzeba by było skorzystać z emulatora UAE napisanego pod Amigę.

Emulatory z serii Fellow najlepiej nadają się do uruchamiania starych gier, gdyż tylko emulują A500, bądź i A600.

Skoro jest tyle emulatorów Amigi, to dobrze, tylko jaki wybrać? Wydaje mi się że najlepszym i uniwersalnym emulatorem jest WinUAE, innym równie ciekawym WinFellow, a Amithlon, cóż gdyby nie wymagania i to, że nie jest darmowy....

Różnorodność systemu Amigi i Pc sprawia, że powstaje pewna przepaść w wymianie danych między tymi komputerami, dlatego aby móc przetransferować dane stosuje się przeróżne metody, głównie takie jakie będą uniwersalne i bezproblemowe dla obu systemów.

1.) Pierwszą najłatwiejszą metodą przerzucania danych jest ich kopiowanie na dyskietkę sformatowaną na 720K. Amiga aby mogła zobaczyć taki nośnik potrzebuje specjalnych driverów, które znajdują się w systemie od wersji 2.1 w zwyrz. Mowa tu o CrossDosie, innym znacznie lepszym sterownikiem jest FAT95. Pojemność 720K jest niewystarczająca do przenoszenia spakowanych gier dyskietkowych, gdyż gry dyskietkowe będące w trybie NDOS praktycznie nie dają się bardziej spakować, co sprowadza się do tego że zajmują ok.800K/900K, przy pakowaniu Xpk i Dms. Format Adf znany przy emulacji Amigi na Pc nie jest plikiem skompresowanym, a jedynie wirtualną dyskietką, którą da się także pakować dowolnym archiwizerem. Jednak tu także są problemy z upakowaniem niektórych dyskietek tak by zmieściły się na nośniku o pojemności 720K. Pomocnym programem może okazać się HjSplit (zaproponowany przez jednego z czytelników strony), który dzieli i łączy pliki. Oznacza to że plik, który nie mieści się na dyskietce, można podzielić w taki sposób, aby można go było nagrać na dwóch lub większej ilości dyskietek, a na koniec z powrotem połączyć w jeden. Zaletą tego programu jest, to że występuje w kilku odmianach na różne systemy jak Windows, Linux, Workbench i MacOS (więcej na: http://www.freebyte.com/hjsplit/ ). Powyższy opis dotyczy stacji dysków do Amigi typu DD, osoby które posiadają HD nie będą mieli problemów z uzyskaniem większej pojemności, którą by zobaczył Pc - 1.44Mb.

2). Drugi sposób to połączenie obydwu komputerów specjalnym kablem, który nazywa się null-modem. Prędkość transferu wynosi ok. 10kb/s. Wykonanie takiego przewodu nie jest trudne, mimo że transfer jest niewielki to można przesyłać pliki o różnych wielkościach. Jedyny problem przed jakim staje użytkownik to czas przesyłania, ale ta metoda jest znacznie lepsza od przedstawionej w punkcie pierwszym. Znanym programem do obsługi null-modem jest TwinExpress, który działa na zasadzie linii poleceń, ale za to jest niezawodny w swym działaniu. Innym znanym programem jest Pc2am, który w swej obsłudze jest wygodniejszy (można zaglądać w dowolne obszary dysku twardego Pc za pomocą np.FileMastera) , ale w transferowaniu null-modem jego prędkość wynosi zaledwie 5kb/s. Można wykonać jeszcze inne typy przewodów, ale null-modem sprawia najmniej problemów.

3). Kolejny sposób to przenosić dane między Pc, a Amigą na dysku twardym sformatowanym pod Pc. Aby Amiga mogła zobaczyć taki dysk twardy należy odpowiednio skonfigurować driver dostarczony do programu FAT95. Każdy taki driver uruchamia tylko jedną partycję dysku. Wyjaśniając dokładniej, jeśli podłączony dysk twardy posiada dwie partycje, to do każdej należy uruchomić oddzielny driver. Znaleźć można jeszcze inne programy do obsługi dysków twardych sformatowanych na Pc (Msd95), ale FAT95 jest najlepszy. Komputery Pc, także mogą uruchomić dysk twardy sformatowany w systemie Amigi, wystarczy mieć emulator: Amithlon lub nowszą wersję WinUae (z zainstalownym dowolnym Windowsem NT).

4). Jeżeli twoja Amiga wyposażona jest w CD-Rom, to także jest to metoda przerzucania danych z Pc na Amigę. Najlepiej mieć bezpośredni dostęp do nagrywarki na Pc, a w tęczas można w mało kosztowny i bezpieczny sposób przenosić dane, mając gwarancję że się ich nie utraci. Jeżeli twój czytnik CD widzi płytki CDRW to sprawa jest jeszcze banalniejsza, ponieważ taką płytkę można wielokrotnie użyć.

5). Innym interesującym sposobem jest podłączenie dysku twardego sformatowanego pod systemem Amigi do Pc. Jak wiadomo Pc takiego dysku nie zobaczy, ale emulator Amithlon, owszem. Nie wiem jak się zachowa Workbench wystartowany na tym dysku, ale w razie problemów można Amitlona uruchomić z bootowalnej płytki. Należy pamiętać, że aby emulator zobaczył partycję Windowsa należy uruchomić specjalny driver o nazwie Fat95. Zobacz kilka informacji o Amithlonie.

6). Ostatni punkt jest raczej dla osób, które chcą się komunikować z Pc-tem w sposób niekonwencjonalny. Przedstawię kilka przykładów takiej komunikacji: radiowo, w podczerwieni i przez internet - modem lub złącze stałe.

Większość metod była sprawdzona (punkt 1-4.) i zależą od posiadanego sprzętu oraz umiejętności ich wykorzystania.

Jak przenosić dane z Pc na tą Amigę? Prawdę mówiąc nie jest łatwo, ponieważ komputer ten wyposażony jest w stary rom 1.x, który za bardzo nie chce działać z większością programów. Teoretycznie można by było skorzystać z programu CrossDos (do wersji 5.0?), który obsługuje dyskietki Pc 720K, ale niestety potrzebny jest do działania programu dysk twardy, chyba że ma się znajomego z Amigą, który nam stworzy specjalną dyskietkę z tym programem. Inną możliwością jest podłączyć oba komputery (Amigę i Pc) przewodem typu null-modem (patrz punkt 2), a program do jego działania TwinExpress działa już na romie 1.2. Problem może się pojawić, gdy nie ma się tego programu na dyskietce Amigowej, wówczas będzie trzeba skorzystać z jakiegoś programu do dysków Pc (720K) lub z usług znajomego, który ma także Amigę. W przypadku gdy Amiga nie jest rozbudowana, a nie ma znajomego z Amigą, ani żadnych programów np.TwinExpress na dyskietce, to jedynym sposobem, który aktualnie przychodzi mi do głowy jest zmiana romu, na nowszy np.2.x lub 3.x. - najlepiej z przełącznikiem kickstartów (1.3 i 2.0 lub 1.3 i 3.0, itp.). Zmiana romu umożliwi uruchomienie nowszego Workbnech'a (od wersji 2.1) z obsługą dyskietek Pc 720k i większą ilość użytków. Może się również okazać, że 1 Mb ramu nie wystarczy do obsługi niezbędnego oprogramowania i tymczasowego przechowania w pamięci RamDisk pliku dyskietki, szczególnie ADF który zajmuje ok.900Kb - większość programów do obsługi ADF może nie działać na starych romach (1.x). W przypadku podobnych problemów można spróbować z pakowarką dyskietek DMS - główny program DMS nie chodzi na romach 1.x (może jakieś inne wersje, działają), ale rozpakowywarka UnDMS działa. Archiwizator plików LHA także da się uruchomić na romie 1.2. Na koniec dodam że nie wiem, czy wszystkie wersje wspomnianych programów będą chodzić na romach 1.x, może tylko te starsze, a może i nie... Nieco lepszą sytuację mają osoby posiadające A500, HD i Rom 1.3, gdyż nie trzeba się martwić o pamięć, bo jest gdzie zgrać obraz dyskietki. Jedyny problem to stary rom, o którym tak często wspominam. A może ktoś ma jakiś inny pomysł, nie wspomniany przeze mnie, aby bez dużych problemów przenosić dyskietki z PC na nie rozbudowaną A500.

Według mnie, nie ma sensu bawić się w przenoszenie danych mając nie rozbudowaną A500 (rom 1.x i 1 Mb Ramu), gdyż zawsze znajdzie się jakiś problem z powodu niewystarczającej ilości pamięci lub niedziałającego programu przez stary rom 1.x. Aby bez większych problemów przenosić dane, potrzebna jest dowolna Amiga z romem min. 2.x i przynajmniej 1.5Mb pamięci, a jeszcze lepiej do tego dysk twardy! Taka jest moja opinia.

Jeśli ktoś, mimo wszystko nie nie chce rozbudowywać A500, a chce przenieść obraz dyskietki z PC, to pozostaje skorzystać z transmisji danych null-modem lub dyskietki PC'720K i do tego pakowaną DMS, a nie ADF.

Kieruję tą wskazówkę dla osób korzystających z programu TwinExpress do transferowania danych. Teoretycznie, a może praktycznie da się wykorzystać Amigę z 1 MB Ramu do tymczasowego przechowania pliku ADF z obrazem dyskietki w Ram Dysku. Jak wiadomo plik ADF zajmuje 880KB i w sumie ten plik powinien się tam zmieścić, przecież Amiga ma 1 MB Chipu! Nie koniecznie, dlatego że wiele osób nie bierze pod uwagę faktu, iż Workbench zabiera trochę pamięci, a już nie mówiąc o uruchomionych aplikacjach (FileMaster, itp.), dzięki którym można by później zgrać plik ADF. Sam Workbench może zabrać ok. 100-250KB i więcej (!), więc jak widać zamiast 1MB, pozostaje 900-750KB wolnej pamięci. Oczywiście, nie należy obarczać winą Workbencha, za to że zabiera nam tyle pamięci, bo także zabierają podłączone zewnętrzne urządzenia, jak stacja dyskietek, itp. Tak, więc jak ktoś ma dodatkową stację dyskietek to powinien ją odłączyć. Skoro system Amigi tyle zabiera cennego ramu, to może go wcale nie uruchamiać!? - i to jest przepis na sukces. Dokładniej mówiąc, aby zaoszczędzić na Ramie, najlepiej jest uruchomić system z linią poleceń AmigaDos, tak aby Amiga nie przetwarzała pliku startowego startup-sequence lub zmodyfikować ten plik do takiej postaci (najlepiej bez komend - pusty plik) by przy starcie komputera od razu pojawiła się linia poleceń. Jak wiadomo w linii poleceń AmigaDos wszystko trzeba będzie pisać ręcznie (cd, dir, ram:, df0:, twin...), ale mimo tych utrudnień zyska się naprawdę sporo Ramu, nawet więcej niż 900KB. Powinno wystarczyć do uruchomienia programu Twin, przechowania pliku ADF w pamięci i użycia jakiegoś drobnego programu do zgrania z powrotem ADF'a na dyskietkę. No ewentualnie, po umieszczeniu pliku ADF w Ramie, można wyłączyć Twin'a by zyskać ponownie trochę Chipu, gdyby okazało się że już go zaczyna brakować. Na koniec mała rada, polecam przygotowanie odpowiedniej dyskietki startowej z linią poleceń Dos oraz odpowiednim niezbędnym oprogramowaniem: TwinExpress, AdfReader, CD, DIR, INFO...

Inna możliwość to skopiować plik ADF na dyskietkę o zwiększonej pojemności (DiskSpare), ma ok.960KB. Jednak to rozwiązanie jest dla osób mających przynajmniej Rom 2.x. i ze dwie stacje dyskietek - bo chyba na jednej, trzeba się będzie namachać, zmieniając dyskietki przy zgrywaniu ADF'a. Nie ma to, jak mieć dysk twardy...

AmigaExplorer to rozbudowana aplikacja w stylu TwinnExpress, służąca do wymiany danych między Amigą, a PC przez połączenie przewodowe typu null-modem, jedyny minus to, że jest w wersji shareware. AmigaExpolrer jak Twinn, składa się z dwóch wersji programów, jedną z nich instaluje się pod Windowsem (9x, w2k, Xp), możliwe również pod Linuxem, a drugi program uruchamia się pod Amigą - jest to jeden plik z ikonką, na który wystarczy kliknąć myszką. Według producenta programu, Amigowy plik powinien uruchomić się już na romie 1.2! - mimo niewielkich rozmiarów tego pliku, to i tak zostaje problem aby ten program jakoś przenieść z PC na Amigę.

Dzięki AmigaExplorer można jeszcze bardziej uprościć przesyłanie danych między PC, a Amigą. Szczególnie jest to ważne, gdy ma się Amigę z 1 MB Ramu. Wszelkie operacje kopiowania dokonuje się na PC. Jak widać na rysunku, dzięki temu oprogramowaniu ma się dostęp do wszystkich napędów Amigi, łącznie z Ram Disk, a także z możliwością zapisu kickstartu. AmigaExplorer również odczytuje i zapisuje pliki ADF - co bardzo upraszcza transferowanie danych. Warto zainteresować się dołączoną instrukcją, mimo iż jest w języku angielskim, to można tam znaleźć np. jak wykonać połączenie null-modem lub o innych sposobach komunikacji. Główna strona tego programu to: http://www.amigaforever.com/ae/ lub amigaexplorer.com.

Wiele osób może nie wiedzieć jak wymieniać dane między emulatorem Amigi, a systemem operacyjnym Pc, pod którym ten emulator działa. Przedstawię dwa sposoby, którymi warto się zainteresować:
- Pierwszy sposób polega na wykorzystaniu folderu np.Windows'a utworzonego w dowolnym miejscu, pod dowolną nazwą jako dysku Amigi, z którego będzie można nawet wystartować system. Taki folder dla emulatora będzie zwykłym dyskiem twardym, a dla Windows,a zwykłym katalogiem, w którym znajdują się pliki, bądź podfoldery tego dysku. Jeżeli potrzebujemy aby pewien plik został przeniesiony z Windows,a do emulowanej Amigi, to zwyczajnie "wrzucamy" ten plik do omawianego folderu. Aby można było korzystać z takiej możliwości, należy w emulatorze wybrać opcję dotyczącą dodawania katalogu jako dysku, dla WinUae jest to zakładka Hard Drivers i opcja Add Directory, a natomiast dla emulatora WinFellow zakładka Filesystem.
- Drugi sposób jest nieco łatwiejszy, ponieważ polega na "zmuszeniu" emulatora, by widział on dyski Pc pod emulowaną Amigą. Tutaj sprawa jest prostsza, dlatego że skoro system Amigi widzi dyski Pc to zwyczajnie można skopiować potrzebne dane przy pomocy zwykłego programu do kopiowania plików, np.FileMaster'em. Opcją dla WinUae jest Add PC Drivers at Startup w zakładce Hard Drivers, a dla WinFellow Automount Windows-drives w zakładce Filesystem.


WinUAE	WinFellow	Amithlon